W Afryce istniej\u0105 trzy niepodleg\u0142e pa\u0144stwa, kt\u00f3rych nazwa zaczyna si\u0119 od s\u0142owa „Gwinea”:<\/p>\n
Gwinea. Gwinea Bissau. Gwinea R\u00f3wnikowa.<\/strong><\/p>\n Praktycznie nikt poza specjalistami nie potrafi ich rozr\u00f3\u017cni\u0107. Myl\u0105 si\u0119 nazwy, waluty, j\u0119zyki i lokalizacje. Wiele os\u00f3b nie wie, \u017ce Gwinea R\u00f3wnikowa jest jedynym hiszpa\u0144skoj\u0119zycznym krajem Afryki<\/strong>, a w Gwinei Bissau m\u00f3wi si\u0119 po portugalsku<\/strong>. Jeszcze mniej os\u00f3b zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce jedna z tych Gwinei le\u017cy w Afryce \u015arodkowej, nie Zachodniej – i \u017ce jej stolica znajduje si\u0119 na wyspie oddalonej od jej w\u0142asnego terytorium kontynentalnego<\/strong>.<\/p>\n A na dok\u0142adk\u0119 istnieje jeszcze czwarta Gwinea<\/strong> – po drugiej stronie globu, w Oceanii.<\/p>\n To zamieszanie ma \u017ar\u00f3d\u0142o historyczne. Termin „Gwinea” by\u0142 przez europejskich \u017ceglarzy u\u017cywany do opisania ca\u0142ego zachodniego wybrze\u017ca Afryki. Kiedy pot\u0119gi kolonialne dzieli\u0142y kontynent, ka\u017cda doda\u0142a do tej nazwy w\u0142asny przymiotnik.<\/p>\n Ten artyku\u0142 porz\u0105dkuje chaos. Wyja\u015bnia, czym ka\u017cda z trzech Gwinei naprawd\u0119 jest<\/strong>, co je \u0142\u0105czy, co dzieli i kt\u00f3r\u0105 – je\u015bli kt\u00f3r\u0105kolwiek – warto rozwa\u017cy\u0107 jako cel podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n Pochodzenie nazwy jest sporne<\/strong> i nie ma jednej powszechnie przyj\u0119tej wersji.<\/p>\n Najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywana hipoteza wywodzi j\u0105 z j\u0119zyk\u00f3w berberyjskich – od s\u0142owa oznaczaj\u0105cego „czarny” lub „czarnosk\u00f3rzy”, kt\u00f3rym okre\u015blano mieszka\u0144c\u00f3w teren\u00f3w na po\u0142udnie od Sahary. Inna teoria wskazuje na zniekszta\u0142cenie nazwy miasta Djenn\u00e9<\/strong> w dzisiejszym Mali, wa\u017cnego o\u015brodka handlowego na szlakach transsaharyjskich. Jeszcze inna sugeruje portugalskie przekszta\u0142cenie lokalnych okre\u015ble\u0144 wybrze\u017ca.<\/p>\n Niezale\u017cnie od \u017ar\u00f3d\u0142a, od XV wieku europejscy \u017ceglarze u\u017cywali terminu „Gwinea”<\/strong> na okre\u015blenie ca\u0142ego zachodniego wybrze\u017ca Afryki – od dzisiejszego Senegalu a\u017c po Angol\u0119. Nie by\u0142 to wi\u0119c nigdy termin oznaczaj\u0105cy konkretny lud, pa\u0144stwo czy region w rozumieniu miejscowych.<\/p>\n \u015alady tej nazwy s\u0105 do dzi\u015b rozsiane po ca\u0142ym \u015bwiecie. Zatoka Gwinejska<\/strong> to akwen mi\u0119dzy Afryk\u0105 Zachodni\u0105 a \u015arodkow\u0105. Gwinea<\/strong> jako brytyjska moneta wzi\u0119\u0142a nazw\u0119 st\u0105d, \u017ce bito j\u0105 ze z\u0142ota sprowadzanego w\u0142a\u015bnie z tego regionu. Nawet angielskie okre\u015blenie \u015bwinki morskiej – guinea pig<\/em> – prawdopodobnie odzwierciedla \u00f3wczesne mgliste wyobra\u017cenia o egzotycznych krainach, mimo \u017ce zwierz\u0119 pochodzi z Ameryki Po\u0142udniowej.<\/p>\n Kiedy w XIX i XX wieku mocarstwa kolonialne formalnie dzieli\u0142y region, ka\u017cde doda\u0142o do nazwy w\u0142asny przymiotnik: Gwinea Francuska<\/strong>, Gwinea Portugalska<\/strong>, Gwinea Hiszpa\u0144ska<\/strong>. Po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci kraje potrzebowa\u0142y sposobu, \u017ceby si\u0119 wzajemnie odr\u00f3\u017cni\u0107 – i tak powsta\u0142y dzisiejsze nazwy.<\/p>\n Gwinea uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 2 pa\u017adziernika 1958 roku<\/strong>, jako pierwsza z trzech. Wcze\u015bniej by\u0142a Gwine\u0105 Francusk\u0105<\/strong>. W praktyce mi\u0119dzynarodowej cz\u0119sto nazywa si\u0119 j\u0105 „Gwine\u0105-Konakry”<\/strong> – od nazwy stolicy – w\u0142a\u015bnie po to, \u017ceby unikn\u0105\u0107 pomy\u0142ek.<\/p>\n J\u0119zykiem urz\u0119dowym jest francuski.<\/strong> Stolic\u0105 jest Konakry<\/strong>, po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142wyspie Kaloum. Populacja wynosi oko\u0142o czternastu milion\u00f3w<\/strong> – to zdecydowanie najwi\u0119kszy kraj z trzech, przy powierzchni oko\u0142o 246 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych.<\/p>\n Walut\u0105 jest frank gwinejski<\/strong> – w\u0142asna waluta narodowa, w odr\u00f3\u017cnieniu od pozosta\u0142ych dw\u00f3ch Gwinei, kt\u00f3re u\u017cywaj\u0105 franka CFA.<\/p>\n Historia niepodleg\u0142o\u015bci Gwinei jest jedn\u0105 z najbardziej dramatycznych w Afryce.<\/strong><\/p>\n W 1958 roku prezydent Charles de Gaulle zaproponowa\u0142 francuskim koloniom referendum. Wyb\u00f3r by\u0142 prosty: albo autonomia w ramach Wsp\u00f3lnoty Francuskiej – z zachowaniem francuskiego wsparcia gospodarczego i technicznego – albo natychmiastowa pe\u0142na niepodleg\u0142o\u015b\u0107, ale bez \u017cadnej pomocy.<\/p>\n Wszystkie kolonie zag\u0142osowa\u0142y za pozostaniem we Wsp\u00f3lnocie. Wszystkie poza jedn\u0105.<\/p>\n Gwinea zag\u0142osowa\u0142a „NIE”<\/strong> – zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w. Jej przyw\u00f3dca Ahmed S\u00e9kou Tour\u00e9<\/strong> wypowiedzia\u0142 wtedy zdanie, kt\u00f3re przesz\u0142o do historii ca\u0142ego kontynentu: „Wolimy wolno\u015b\u0107 w biedzie ni\u017c bogactwo w niewoli”<\/em>.<\/p>\n Francuska reakcja by\u0142a natychmiastowa i bezwzgl\u0119dna. W ci\u0105gu kilku tygodni wycofano ca\u0142y personel administracyjny i techniczny. Wed\u0142ug licznych relacji wywo\u017cono lub niszczono wszystko, co da\u0142o si\u0119 zabra\u0107 – dokumentacj\u0119 urz\u0119dow\u0105, wyposa\u017cenie biur, sprz\u0119t medyczny, instalacje telefoniczne, a nawet \u017car\u00f3wki z budynk\u00f3w publicznych. Gwinea rozpoczyna\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 praktycznie od zera.<\/p>\n Geograficznie<\/strong> najwi\u0119kszym atutem kraju jest Fouta Djallon<\/strong> – rozleg\u0142a wy\u017cyna w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci Gwinei, nazywana „wie\u017c\u0105 wodn\u0105 Afryki Zachodniej”<\/strong>. To z niej bior\u0105 pocz\u0105tek trzy wielkie rzeki regionu: Niger, Senegal i Gambia<\/strong>. Wy\u017cyna oferuje najlepsze warunki trekkingowe w ca\u0142ej Afryce Zachodniej, z licznymi wodospadami – Kambadaga, Kinkon, Welon Panny M\u0142odej.<\/p>\n Na po\u0142udniowym wschodzie kraju, na styku granic z Liberi\u0105 i Wybrze\u017cem Ko\u015bci S\u0142oniowej, le\u017cy Mount Nimba<\/strong> – rezerwat przyrody wpisany na list\u0119 UNESCO w 1981 roku, z wysokim poziomem endemizmu. Tu\u017c przy Konakry rozci\u0105ga si\u0119 archipelag \u00celes de Loos<\/strong>.<\/p>\n Gospodarczo<\/strong> Gwinea dysponuje najwi\u0119kszymi rezerwami boksytu na \u015bwiecie<\/strong> – rudy, z kt\u00f3rej wytwarza si\u0119 aluminium. Szacuje si\u0119 je na oko\u0142o jedn\u0105 czwart\u0105 \u015bwiatowych zasob\u00f3w. Kraj ma te\u017c gigantyczne z\u0142o\u017ca rudy \u017celaza w regionie Simandou. Mimo tego bogactwa pozostaje jednym z najbiedniejszych pa\u0144stw \u015bwiata – klasyczny przyk\u0142ad tak zwanej kl\u0105twy surowcowej.<\/p>\n Kulturowo<\/strong> Gwinea ma znaczenie znacznie wi\u0119ksze, ni\u017c sugerowa\u0142aby jej pozycja na mapie turystycznej. Jest jedn\u0105 z kolebek djembe<\/strong> – b\u0119bna, kt\u00f3ry z Afryki Zachodniej rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na ca\u0142y \u015bwiat. Les Ballets Africains<\/strong>, narodowy zesp\u00f3\u0142 taneczny za\u0142o\u017cony w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, by\u0142 pierwszym afryka\u0144skim zespo\u0142em, kt\u00f3ry zdoby\u0142 mi\u0119dzynarodow\u0105 renom\u0119 i zmieni\u0142 spos\u00f3b, w jaki Zach\u00f3d postrzega\u0142 afryka\u0144sk\u0105 sztuk\u0119 sceniczn\u0105. Lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te i siedemdziesi\u0105te to z\u0142ota era gwinejskiej muzyki – Bembeya Jazz National<\/strong> i inne zespo\u0142y tworzy\u0142y brzmienie, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142o na ca\u0142\u0105 Afryk\u0119 Zachodni\u0105. P\u00f3\u017aniej \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119 zdoby\u0142 Mory Kant\u00e9<\/strong>.<\/p>\n Sytuacja obecna<\/strong> jest trudna. Kraj przeszed\u0142 przez zamach stanu w 2021 roku i pozostaje pod rz\u0105dami wojskowymi. Turystyka jest minimalna, infrastruktura bardzo ograniczona.<\/p>\n Gwinea Bissau og\u0142osi\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jednostronnie w 1973 roku<\/strong>; Portugalia uzna\u0142a j\u0105 formalnie w 1974<\/strong>. Wcze\u015bniej by\u0142a Gwine\u0105 Portugalsk\u0105<\/strong>.<\/p>\n J\u0119zykiem urz\u0119dowym jest portugalski<\/strong>, ale w codziennej komunikacji dominuje kreolski gwinejski (Kriol)<\/strong> – j\u0119zyk oparty na portugalskim z silnymi wp\u0142ywami lokalnych j\u0119zyk\u00f3w afryka\u0144skich, u\u017cywany przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w jako lingua franca.<\/p>\n Stolic\u0105 jest Bissau<\/strong> – i to od niej wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa kraju, wprowadzona w\u0142a\u015bnie po to, by odr\u00f3\u017cni\u0107 go od s\u0105siedniej Gwinei. Populacja wynosi oko\u0142o 2,1 miliona<\/strong>, powierzchnia oko\u0142o 36 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych.<\/p>\n Walut\u0105 jest frank CFA Afryki Zachodniej (XOF)<\/strong> – wsp\u00f3lna waluta o\u015bmiu kraj\u00f3w regionu, powi\u0105zana sta\u0142ym kursem z euro.<\/p>\n Historia niepodleg\u0142o\u015bci<\/strong> Gwinei Bissau by\u0142a zupe\u0142nie inna ni\u017c w przypadku Gwinei. Portugalia, w przeciwie\u0144stwie do Francji, nie zamierza\u0142a dekolonizowa\u0107 swoich posiad\u0142o\u015bci. Efektem by\u0142a wojna wyzwole\u0144cza trwaj\u0105ca od 1963 do 1974 roku<\/strong>.<\/p>\n Kluczow\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Am\u00edlcar Cabral<\/strong> – jeden z najwybitniejszych afryka\u0144skich my\u015blicieli politycznych XX wieku, agronom z wykszta\u0142cenia, teoretyk walki antykolonialnej i przyw\u00f3dca ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego PAIGC. Zosta\u0142 zamordowany w styczniu 1973 roku, kilka miesi\u0119cy przed og\u0142oszeniem niepodleg\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej nie doczeka\u0142.<\/p>\n Wojna w Gwinei Bissau – wraz z konfliktami w Angoli i Mozambiku – by\u0142a jednym z czynnik\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do rewolucji go\u017adzik\u00f3w w Portugalii w 1974 roku<\/strong> i upadku dyktatury. Kolonie wp\u0142yn\u0119\u0142y wi\u0119c bezpo\u015brednio na losy metropolii.<\/p>\n Geograficznie<\/strong> najwi\u0119kszym skarbem kraju jest archipelag Bijag\u00f3s<\/strong> – oko\u0142o osiemdziesi\u0119ciu o\u015bmiu wysp i wysepek, z kt\u00f3rych zamieszkanych jest oko\u0142o dwudziestu. Archipelag zosta\u0142 uznany przez UNESCO za rezerwat biosfery i nale\u017cy do najbardziej niezwyk\u0142ych ekosystem\u00f3w Afryki Zachodniej.<\/p>\n Na wyspie Orango<\/strong> \u017cyje populacja hipopotam\u00f3w, kt\u00f3re p\u0142ywaj\u0105 w s\u0142onej wodzie morskiej<\/strong> – zjawisko rzadkie w skali \u015bwiatowej. Archipelag jest te\u017c kluczowym miejscem dla \u017c\u00f3\u0142wi morskich, manat\u00f3w i ptak\u00f3w migruj\u0105cych, a krajobraz zdominowany jest przez mangrowce i rozlewiska.<\/p>\n Struktura spo\u0142eczna<\/strong> kraju obejmuje ludy Balanta, Fulbe, Manjaco, Mandinka i Papel. Obok islamu i chrze\u015bcija\u0144stwa silne pozostaj\u0105 tradycje animistyczne. Spo\u0142eczno\u015bci Bijag\u00f3s<\/strong> zachowa\u0142y wyj\u0105tkow\u0105 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 z elementami matrylinearnymi i rozbudowanym systemem ceremonii inicjacyjnych – to jeden z najbardziej fascynuj\u0105cych antropologicznie region\u00f3w kontynentu.<\/p>\n Sytuacja obecna<\/strong> jest bardzo niestabilna. Gwinea Bissau przesz\u0142a przez liczne zamachy stanu i pr\u00f3by przewrotu od uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci – jest pod tym wzgl\u0119dem jednym z rekordzist\u00f3w \u015bwiata. Powa\u017cnym problemem jest wykorzystywanie kraju jako punktu tranzytowego w przemycie narkotyk\u00f3w z Ameryki Po\u0142udniowej do Europy.<\/p>\n Gwinea R\u00f3wnikowa uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 12 pa\u017adziernika 1968 roku<\/strong>. Wcze\u015bniej by\u0142a Gwine\u0105 Hiszpa\u0144sk\u0105<\/strong>.<\/p>\n I tu zaczyna si\u0119 najwi\u0119cej zaskocze\u0144.<\/p>\n J\u0119zykami urz\u0119dowymi s\u0105 hiszpa\u0144ski, francuski i portugalski<\/strong> – przy czym to hiszpa\u0144ski jest j\u0119zykiem dominuj\u0105cym i historycznym. Gwinea R\u00f3wnikowa jest jedynym hiszpa\u0144skoj\u0119zycznym krajem Afryki<\/strong>, co czyni j\u0105 ewenementem na ca\u0142ym kontynencie.<\/p>\n Stolic\u0105 jest Malabo<\/strong>, po\u0142o\u017cona na wyspie Bioko<\/strong>. Populacja wynosi oko\u0142o 1,7 miliona<\/strong>, powierzchnia oko\u0142o 28 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych – to najmniejsza z trzech Gwinei.<\/p>\n Walut\u0105 jest frank CFA Afryki \u015arodkowej (XAF)<\/strong>. Warto od razu zaznaczy\u0107: XAF i XOF (u\u017cywany w Gwinei Bissau) to dwie r\u00f3\u017cne waluty<\/strong> o tej samej nazwie i identycznym kursie do euro, ale nie s\u0105 wzajemnie wymienialne<\/strong>.<\/p>\n Struktura terytorialna<\/strong> kraju jest nietypowa. Sk\u0142ada si\u0119 on z kilku odr\u0119bnych cz\u0119\u015bci. R\u00edo Muni<\/strong> to cz\u0119\u015b\u0107 kontynentalna, wci\u015bni\u0119ta mi\u0119dzy Kamerun a Gabon. Bioko<\/strong> to wyspa po\u0142o\u017cona u wybrze\u017cy Kamerunu, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 stolica. Annob\u00f3n<\/strong> to ma\u0142a wyspa oddalona o setki kilometr\u00f3w na po\u0142udnie. Do tego dochodzi kilka mniejszych wysp.<\/p>\n Konsekwencja jest niezwyk\u0142a: stolica Gwinei R\u00f3wnikowej le\u017cy bli\u017cej Kamerunu ni\u017c w\u0142asnego terytorium kontynentalnego<\/strong>. Z Malabo do R\u00edo Muni trzeba lecie\u0107 samolotem lub p\u0142yn\u0105\u0107 statkiem.<\/p>\n Warto te\u017c wiedzie\u0107, \u017ce kraj le\u017cy w Afryce \u015arodkowej<\/strong>, nie Zachodniej – mimo \u017ce nazwa sugeruje pokrewie\u0144stwo z pozosta\u0142ymi Gwineami.<\/p>\n Gospodarczo<\/strong> Gwinea R\u00f3wnikowa przesz\u0142a radykaln\u0105 transformacj\u0119 po odkryciu z\u0142\u00f3\u017c ropy naftowej w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Kraj ma dzi\u015b jeden z najwy\u017cszych PKB per capita w Afryce<\/strong> – ale statystyka ta jest myl\u0105ca, bo bogactwo jest skrajnie nier\u00f3wnomiernie roz\u0142o\u017cone i skoncentrowane w w\u0105skiej elicie.<\/p>\n Politycznie<\/strong> kraj wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 w skali \u015bwiatowej. Teodoro Obiang Nguema Mbasogo<\/strong> sprawuje w\u0142adz\u0119 od 1979 roku<\/strong>, co czyni go najd\u0142u\u017cej urz\u0119duj\u0105cym prezydentem \u015bwiata<\/strong> (pomijaj\u0105c monarch\u00f3w). Gwinea R\u00f3wnikowa konsekwentnie plasuje si\u0119 bardzo nisko w mi\u0119dzynarodowych rankingach wolno\u015bci prasy, praw cz\u0142owieka i przejrzysto\u015bci.<\/p>\n Osobnym projektem jest budowa nowej stolicy – Ciudad de la Paz<\/strong> (wcze\u015bniej znanej jako Oyala) – wznoszonej od podstaw w d\u017cungli cz\u0119\u015bci kontynentalnej.<\/p>\n Geograficznie<\/strong> najwi\u0119kszym atutem jest wyspa Bioko<\/strong> z wulkanem Pico Basil\u00e9<\/strong> przekraczaj\u0105cym trzy tysi\u0105ce metr\u00f3w. Pla\u017ce po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wyspy nale\u017c\u0105 do najwa\u017cniejszych miejsc gniazdowania \u017c\u00f3\u0142wi morskich w Afryce. Bioko charakteryzuje si\u0119 te\u017c wysokim poziomem endemizmu – \u017cyje tu kilka gatunk\u00f3w ma\u0142p wyst\u0119puj\u0105cych wy\u0142\u0105cznie na tej wyspie.<\/p>\n Dost\u0119pno\u015b\u0107 turystyczna<\/strong> jest najtrudniejsza z trzech Gwinei<\/strong>. Proces wizowy bywa d\u0142ugotrwa\u0142y i skomplikowany, turystyka praktycznie nie istnieje jako sektor gospodarki, a fotografowanie wielu obiekt\u00f3w jest zabronione. Kraj jest przy tym bardzo drogi ze wzgl\u0119du na gospodark\u0119 opart\u0105 na ropie.<\/p>\n J\u0119zyk.<\/strong> Gwinea m\u00f3wi po francusku<\/strong>. Gwinea Bissau po portugalsku<\/strong> (i kreolskim). Gwinea R\u00f3wnikowa po hiszpa\u0144sku<\/strong> – jako jedyny kraj Afryki.<\/p>\n Kolonizator i data niepodleg\u0142o\u015bci.<\/strong> Gwinea: Francja, 1958<\/strong>, w wyniku referendum. Gwinea Bissau: Portugalia, 1973\/1974<\/strong>, w wyniku wojny wyzwole\u0144czej. Gwinea R\u00f3wnikowa: Hiszpania, 1968<\/strong>.<\/p>\n Po\u0142o\u017cenie.<\/strong> Gwinea i Gwinea Bissau le\u017c\u0105 w Afryce Zachodniej<\/strong>, nad Atlantykiem, w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od siebie (granicz\u0105 ze sob\u0105). Gwinea R\u00f3wnikowa le\u017cy w Afryce \u015arodkowej<\/strong>, ponad dwa tysi\u0105ce kilometr\u00f3w dalej, i sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci kontynentalnej oraz wysp.<\/p>\n Wielko\u015b\u0107.<\/strong> Gwinea: oko\u0142o 14 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w i 246 tysi\u0119cy km\u00b2 – najwi\u0119ksza pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem<\/strong>. Gwinea Bissau: 2,1 miliona i 36 tysi\u0119cy km\u00b2. Gwinea R\u00f3wnikowa: 1,7 miliona i 28 tysi\u0119cy km\u00b2 – najmniejsza<\/strong>.<\/p>\n Waluta.<\/strong> Gwinea ma w\u0142asnego franka gwinejskiego<\/strong>. Gwinea Bissau u\u017cywa franka CFA Afryki Zachodniej (XOF)<\/strong>. Gwinea R\u00f3wnikowa – franka CFA Afryki \u015arodkowej (XAF)<\/strong>. Dwie ostatnie waluty maj\u0105 identyczny kurs do euro, ale nie s\u0105 wzajemnie wymienialne.<\/p>\n G\u0142\u00f3wne atrakcje.<\/strong> Gwinea: wy\u017cyna Fouta Djallon, wodospady, Mount Nimba, dziedzictwo muzyczne. Gwinea Bissau: archipelag Bijag\u00f3s, hipopotamy morskie, unikalne kultury wyspiarskie. Gwinea R\u00f3wnikowa: wyspa Bioko, \u017c\u00f3\u0142wie morskie, Pico Basil\u00e9, kolonialna architektura Malabo.<\/p>\n Gwinea<\/strong> wymaga wizy, ale procedura e-visa jest wykonalna. Infrastruktura jest bardzo ograniczona, cho\u0107 istniej\u0105ca – w Konakry dzia\u0142aj\u0105 hotele, a w Fouta Djallon funkcjonuje podstawowa baza noclegowa dla trekkingu. Turystyka jest minimalna i koncentruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wok\u00f3\u0142 wy\u017cyny. Ocena: trudna, ale mo\u017cliwa<\/strong>.<\/p>\n Gwinea Bissau<\/strong> r\u00f3wnie\u017c wymaga wizy przy wykonalnej procedurze. Infrastruktura jest bardzo s\u0142aba – poza Bissau praktycznie nie istnieje. Turystyka jest \u015bladowa, cho\u0107 archipelag Bijag\u00f3s przyci\u0105ga wyspecjalizowanych podr\u00f3\u017cnik\u00f3w i ornitolog\u00f3w. Przest\u0119pczo\u015b\u0107 wobec turyst\u00f3w jest rzadka. Ocena: trudna, wymaga du\u017cej samodzielno\u015bci<\/strong>.<\/p>\n Gwinea R\u00f3wnikowa<\/strong> ma najtrudniejszy proces wizowy<\/strong> z trzech – cz\u0119sto wymagaj\u0105cy zaprosze\u0144 i obszernej dokumentacji. Paradoksalnie infrastruktura jest tu najlepsza dzi\u0119ki dochodom z ropy, ale nie jest nastawiona na turyst\u00f3w. Obowi\u0105zuj\u0105 liczne ograniczenia, w tym zakaz fotografowania wielu obiekt\u00f3w. Ocena: bardzo trudna<\/strong>.<\/p>\n Mimo wszystkich r\u00f3\u017cnic jest kilka rzeczy wsp\u00f3lnych.<\/p>\n Nazwa<\/strong> pochodz\u0105ca od europejskiego okre\u015blenia zachodniego wybrze\u017ca Afryki – nadana z zewn\u0105trz, nie przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107.<\/p>\n Kolonialna przesz\u0142o\u015b\u0107<\/strong>, cho\u0107 ka\u017cda nale\u017ca\u0142a do innego mocarstwa: Francji, Portugalii i Hiszpanii.<\/p>\n Wybrze\u017ce Atlantyku<\/strong> i klimat r\u00f3wnikowy lub podr\u00f3wnikowy, z wyra\u017an\u0105 por\u0105 deszczow\u0105.<\/p>\n Bogactwa naturalne przy jednoczesnym ub\u00f3stwie znacznej cz\u0119\u015bci ludno\u015bci<\/strong> – boksyt w Gwinei, ropa naftowa w Gwinei R\u00f3wnikowej. W obu przypadkach surowce nie prze\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na powszechny dobrobyt.<\/p>\n Niestabilno\u015b\u0107 polityczna<\/strong> – wszystkie trzy przesz\u0142y przez zamachy stanu, a dwie znajduj\u0105 si\u0119 pod rz\u0105dami wojskowymi lub autorytarnymi.<\/p>\n Minimalna turystyka<\/strong> – \u017cadna z nich nie jest kierunkiem masowym ani nawet niszowo popularnym.<\/p>\n Bogactwo kulturowe<\/strong> – muzyka, tradycje ustne, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 etniczna i j\u0119zykowa znacznie przekraczaj\u0105ca to, co sugerowa\u0142aby wielko\u015b\u0107 tych pa\u0144stw.<\/p>\n Warto zamkn\u0105\u0107 jeszcze jedno \u017ar\u00f3d\u0142o zamieszania.<\/p>\n Papua-Nowa Gwinea<\/strong> le\u017cy w Oceanii<\/strong>, na p\u00f3\u0142noc od Australii – ponad czterna\u015bcie tysi\u0119cy kilometr\u00f3w od afryka\u0144skich Gwinei.<\/p>\n Sk\u0105d ta nazwa? W 1545 roku hiszpa\u0144ski \u017ceglarz Y\u00f1igo Ortiz de Retes<\/strong> dotar\u0142 do wielkiej wyspy na Pacyfiku i uzna\u0142, \u017ce jej mieszka\u0144cy przypominaj\u0105 mu wygl\u0105dem ludzi widzianych wcze\u015bniej na wybrze\u017cu afryka\u0144skiej Gwinei. Nazwa\u0142 j\u0105 wi\u0119c Nueva Guinea<\/strong> – Nowa Gwinea.<\/p>\n Nazwa przylgn\u0119\u0142a na sta\u0142e. Dzi\u015b zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 wyspy nale\u017cy do Indonezji<\/strong> (prowincje Papua i Papua Zachodnia), a wschodnia stanowi niepodleg\u0142e pa\u0144stwo Papua-Nowa Gwinea<\/strong>.<\/p>\n Nie ma \u017cadnego zwi\u0105zku kulturowego, j\u0119zykowego ani etnicznego<\/strong> mi\u0119dzy Papu\u0105-Now\u0105 Gwine\u0105 a afryka\u0144skimi Gwineami. Jedyne, co je \u0142\u0105czy, to pomy\u0142ka szesnastowiecznego \u017ceglarza.<\/p>\n Rozwa\u017c Gwine\u0119, je\u015bli<\/strong> interesuje ci\u0119 trekking g\u00f3rski<\/strong> – Fouta Djallon ma najlepsze szlaki w Afryce Zachodniej, z wodospadami, wioskami Fulbe i realnym poczuciem odkrywania. Je\u015bli fascynuje ci\u0119 muzyka afryka\u0144ska<\/strong> – to kolebka djembe i miejsce narodzin brzmienia, kt\u00f3re w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zdefiniowa\u0142o nowoczesn\u0105 muzyk\u0119 kontynentu. Je\u015bli chcesz zobaczy\u0107 kraj o jednej z najbardziej dramatycznych historii niepodleg\u0142o\u015bci<\/strong> w Afryce.<\/p>\n Rozwa\u017c Gwine\u0119 Bissau, je\u015bli<\/strong> interesuje ci\u0119 przyroda wodna<\/strong> – archipelag Bijag\u00f3s jest wyj\u0105tkowy w skali \u015bwiatowej. Je\u015bli chcesz zobaczy\u0107 hipopotamy p\u0142ywaj\u0105ce w morzu<\/strong>. Je\u015bli fascynuj\u0105 ci\u0119 spo\u0142eczno\u015bci o strukturach matrylinearnych i zachowanych tradycjach inicjacyjnych. Je\u015bli jeste\u015b do\u015bwiadczonym podr\u00f3\u017cnikiem po Afryce i radzisz sobie bez infrastruktury.<\/p>\n Rozwa\u017c Gwine\u0119 R\u00f3wnikow\u0105, je\u015bli<\/strong> interesuje ci\u0119 hiszpa\u0144skoj\u0119zyczna Afryka<\/strong> jako fenomen kulturowy. Je\u015bli zajmujesz si\u0119 ornitologi\u0105 lub herpetologi\u0105 – Bioko ma wyj\u0105tkowy poziom endemizmu. Je\u015bli masz cierpliwo\u015b\u0107 do bardzo trudnych formalno\u015bci i akceptujesz wysokie koszty oraz liczne ograniczenia.<\/p>\n Uczciwa uwaga na koniec: \u017cadna z trzech Gwinei nie jest kierunkiem dla podr\u00f3\u017cnika szukaj\u0105cego komfortu<\/strong>. To s\u0105 miejsca dla os\u00f3b, kt\u00f3re \u015bwiadomie wybieraj\u0105 trudno\u015b\u0107 i maj\u0105 za sob\u0105 do\u015bwiadczenie w podr\u00f3\u017cowaniu po trudno dost\u0119pnych regionach.<\/p>\n Wszystkie trzy<\/strong> maj\u0105 histori\u0119 niestabilno\u015bci politycznej. MSZ wielu kraj\u00f3w wydaje ostrze\u017cenia dotycz\u0105ce podr\u00f3\u017cy do ka\u017cdego z nich – warto sprawdzi\u0107 aktualne komunikaty przed podj\u0119ciem decyzji.<\/p>\n Zdrowie<\/strong> jest powa\u017cnym zagadnieniem. Malaria wyst\u0119puje we wszystkich trzech krajach przez ca\u0142y rok. Szczepienie przeciwko \u017c\u00f3\u0142tej febrze<\/strong> jest wymagane lub zalecane. Infrastruktura medyczna jest bardzo ograniczona – powa\u017cne przypadki wymagaj\u0105 ewakuacji do innego kraju.<\/p>\n Ubezpieczenie<\/strong> musi obejmowa\u0107 ewakuacj\u0119 medyczn\u0105<\/strong>. To nie jest opcja, tylko konieczno\u015b\u0107.<\/p>\n Fotografia<\/strong> wymaga ostro\u017cno\u015bci we wszystkich trzech krajach. W Gwinei R\u00f3wnikowej restrykcje s\u0105 szczeg\u00f3lnie surowe. Obiekt\u00f3w rz\u0105dowych, wojskowych, lotnisk i port\u00f3w nie nale\u017cy fotografowa\u0107 nigdzie.<\/p>\n Transport<\/strong> odbywa si\u0119 po drogach w z\u0142ym stanie. Podr\u00f3\u017ce nocne s\u0105 zdecydowanie odradzane.<\/p>\n Ile jest Gwinei?<\/strong> W Afryce trzy: Gwinea (Gwinea-Konakry), Gwinea Bissau i Gwinea R\u00f3wnikowa. Do tego istnieje Papua-Nowa Gwinea w Oceanii, niezwi\u0105zana z afryka\u0144skimi.<\/p>\n Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 Gwinea od Gwinei Bissau?<\/strong> Gwinea by\u0142a koloni\u0105 francusk\u0105 i m\u00f3wi po francusku, ma 14 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w i w\u0142asn\u0105 walut\u0119. Gwinea Bissau by\u0142a koloni\u0105 portugalsk\u0105, m\u00f3wi po portugalsku i kreolskim, ma 2,1 miliona mieszka\u0144c\u00f3w i u\u017cywa franka CFA. Oba kraje granicz\u0105 ze sob\u0105 w Afryce Zachodniej.<\/p>\n W jakim j\u0119zyku m\u00f3wi si\u0119 w Gwinei R\u00f3wnikowej?<\/strong> Po hiszpa\u0144sku – jest to jedyny hiszpa\u0144skoj\u0119zyczny kraj Afryki. Oficjalnie urz\u0119dowe s\u0105 te\u017c francuski i portugalski.<\/p>\n Kt\u00f3ra Gwinea jest najwi\u0119ksza?<\/strong> Gwinea (Gwinea-Konakry) – oko\u0142o 14 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w i 246 tysi\u0119cy km\u00b2. Pozosta\u0142e dwie s\u0105 wielokrotnie mniejsze.<\/p>\n Gdzie le\u017cy Gwinea R\u00f3wnikowa?<\/strong> W Afryce \u015arodkowej, nie Zachodniej. Sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci kontynentalnej (R\u00edo Muni, mi\u0119dzy Kamerunem a Gabonem) oraz wysp, w tym Bioko, na kt\u00f3rej le\u017cy stolica Malabo.<\/p>\n Dlaczego Gwinea Bissau nazywa si\u0119 Bissau?<\/strong> Od nazwy stolicy. Przymiotnik dodano po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, \u017ceby odr\u00f3\u017cni\u0107 kraj od s\u0105siedniej Gwinei.<\/p>\n Czy Papua-Nowa Gwinea ma zwi\u0105zek z afryka\u0144skimi Gwineami?<\/strong> Nie. Nazw\u0119 nada\u0142 w 1545 roku hiszpa\u0144ski \u017ceglarz, kt\u00f3remu mieszka\u0144cy wyspy przypominali ludzi widzianych wcze\u015bniej na wybrze\u017cu afryka\u0144skim. Nie ma \u017cadnych zwi\u0105zk\u00f3w kulturowych ani etnicznych.<\/p>\n Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa „Gwinea”?<\/strong> Pochodzenie jest sporne. Najcz\u0119\u015bciej wywodzi si\u0119 j\u0105 z j\u0119zyk\u00f3w berberyjskich lub od nazwy miasta Djenn\u00e9 w Mali. Europejscy \u017ceglarze od XV wieku u\u017cywali jej na okre\u015blenie ca\u0142ego zachodniego wybrze\u017ca Afryki.<\/p>\n Kt\u00f3ra Gwinea jest naj\u0142atwiej dost\u0119pna dla turyst\u00f3w?<\/strong> Gwinea (Gwinea-Konakry) – ma system e-visa i podstawow\u0105 infrastruktur\u0119 turystyczn\u0105 w regionie Fouta Djallon. Gwinea R\u00f3wnikowa jest zdecydowanie najtrudniejsza.<\/p>\n Czy Gwinee s\u0105 bezpieczne?<\/strong> Wszystkie trzy maj\u0105 histori\u0119 niestabilno\u015bci politycznej i zamach\u00f3w stanu. MSZ wielu kraj\u00f3w wydaje dla nich ostrze\u017cenia. Przed wyjazdem konieczne jest sprawdzenie aktualnej sytuacji.<\/p>\n Jakie waluty obowi\u0105zuj\u0105 w trzech Gwineach?<\/strong> Gwinea: frank gwinejski (GNF). Gwinea Bissau: frank CFA Afryki Zachodniej (XOF). Gwinea R\u00f3wnikowa: frank CFA Afryki \u015arodkowej (XAF). Dwa ostatnie maj\u0105 ten sam kurs do euro, ale nie s\u0105 wzajemnie wymienialne.<\/p>\n Trzy Gwinee to prawdopodobnie najbardziej mylone kraje Afryki<\/strong> – a zamieszanie jest zrozumia\u0142e, bo \u0142\u0105czy je w istocie tylko jedno: nazwa nadana przez Europejczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie odr\u00f3\u017cniali poszczeg\u00f3lnych region\u00f3w wybrze\u017ca.<\/p>\n Gwinea<\/strong> m\u00f3wi po francusku, ma najwi\u0119ksze rezerwy boksytu na \u015bwiecie i histori\u0119, w kt\u00f3rej jako jedyna francuska kolonia powiedzia\u0142a de Gaulle’owi „nie”.<\/p>\n Gwinea Bissau<\/strong> m\u00f3wi po portugalsku, ma archipelag z hipopotamami p\u0142ywaj\u0105cymi w morzu i jedn\u0105 z najbardziej burzliwych historii politycznych kontynentu.<\/p>\n Gwinea R\u00f3wnikowa<\/strong> m\u00f3wi po hiszpa\u0144sku – jako jedyny kraj Afryki – ma stolic\u0119 na wyspie i prezydenta rz\u0105dz\u0105cego nieprzerwanie od 1979 roku.<\/p>\n Dzieli je j\u0119zyk, waluta, po\u0142o\u017cenie, historia i struktura polityczna. \u0141\u0105czy tylko nazwa.<\/p>\n Je\u015bli szukasz miejsc, o kt\u00f3rych \u015bwiat prawie nic nie wie – masz trzy do wyboru. \u017badna nie b\u0119dzie \u0142atwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W Afryce istniej\u0105 trzy niepodleg\u0142e pa\u0144stwa, kt\u00f3rych nazwa zaczyna si\u0119 od s\u0142owa „Gwinea”: Gwinea. Gwinea Bissau. Gwinea R\u00f3wnikowa. Praktycznie nikt […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":6275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[466],"tags":[],"acf":[],"yoast_head":"\nSk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa „Gwinea”<\/h2>\n
Gwinea (Gwinea-Konakry) – portret<\/h2>\n
Gwinea Bissau – portret<\/h2>\n
Gwinea R\u00f3wnikowa – portret<\/h2>\n
Sze\u015b\u0107 osi por\u00f3wnania<\/h2>\n
Dost\u0119pno\u015b\u0107 turystyczna – uczciwe por\u00f3wnanie<\/h2>\n
Co \u0142\u0105czy trzy Gwinee<\/h2>\n
Czwarta Gwinea – Papua-Nowa Gwinea<\/h2>\n
Dla kogo kt\u00f3ra<\/h2>\n
Bezpiecze\u0144stwo i realia<\/h2>\n
Najcz\u0119stsze pytania (FAQ)<\/h2>\n